Kinder- en jeugdpsychiatrie

Dit dossier bevat artikelen met de tag KINDER- EN JEUGDPSYCHIATRIE

  • Psychotherapie bij depressie bij jongeren: is er meer dan CGT?

    psychotherapie kind

    Waarom dit onderzoek?

    Depressie komt veel voor bij pubers en adolescenten. Psychotherapeutische behandelingen leiden bij ongeveer 70% van de patiënten tot een remissie van de depressie. Er is minder bekend over de stabiliteit van deze remissie. De IMPACT-studie onderzoekt of er een verschil bestaat in remissie tot 12 maanden na een behandeling met cognitieve gedragstherapie (CGT), kortdurende psychodynamische psychotherapie en een korte psychosociale interventie.

  • Weg met het Angstduiveltje

    Angstduivel

    Dit boek wordt voorgesteld als een losstaand werkboek dat gebruikt kan worden door patiënten, kinderen en adolescenten, om zelf doorheen te gaan, alsook door hulpverleners die het werkboek in hun begeleidingen kunnen gebruiken. Niet alleen slaagt het boek hier goed in, de inhoud van het boek gaat zelfs iets verder door op een elegante manier aan psycho-educatie rond angst te werken. Hiervoor kreeg de originele Engelstalige versie dan ook de publieksprijs van de Britse schoolbibliotheken voor beste informatieve boek.

  • Zelfregulatie bij kinderen

    Zelfregulatie bij kinderen

    Zelfregulatie bij kinderen is een zelfhulpboek voor ouders om hun kind te helpen relaxt en succesvol door het leven te gaan. Kinderpsycholoog Stuart Shanker baseert zich op tientallen jaren onderzoek en praktijkervaring. Zijn doel is om de concentratie en focus van je kind te verbeteren en verbeteringen aan te brengen in de cognitieve en emotionele delen van zijn leven. 

  • Antidepressiva bij jongeren met depressie

    antidepressiva

    Depressie onder jongeren is nog steeds een vaak te weinig herkend en te weinig behandeld probleem. Waarschijnlijk komt dit door de toch vaak wat atypische presentatie. Somberheid staat lang niet altijd op de voorgrond en wordt regelmatig overschaduwd door prikkelbaarheid, agressief gedrag en schoolweigering. Toch is depressie onder jongeren niet zeldzaam. Onder basisschoolkinderen wordt de prevalentie geschat op 2-8% en bij jongeren op de middelbare school is dit 5-6%. De gevolgen zijn soms ernstig, zoals sociale isolatie en zelfmoord. Na het Depressie gala in 2015 is er door VWS meer geld vrij gemaakt voor het opsporen en effectief behandelen van depressie onder jongeren.

  • Dexamfetamine niet langer vergoed: protest op 1 juni

    Dexafetamine

    Het verhitte debat rond dexamfetamine zal weinigen ontgaan zijn. Dexamfetamine is in de richtlijn ADHD de tweede stap in de medicamenteuze behandeling van ADHD na methylfenidaat. Het werd tot voor kort op grotere of kleinere schaal magistraal bereid. Eurocept heeft het middel geregistreerd en sinds 1 mei mag de magistrale bereiding niet meer door apothekers geleverd worden. Patienten maken hiermee plots hele hoge kosten voor hun vertrouwde behandeling, soms zodanig dat ze hun behandeling moeten staken. 

    Actieve verenigingen zijn in actie gekomen en verzamelen informatie, geven voorlichten en roepen iedereen op hun petitie te tekenen via deze website.

  • Handboek suïcidaal gedrag bij jongeren

    Handboek Suïcidaal gedrag bij jongeren

    Het Handboek suïcidaal gedrag bij jongeren is een welkome ‘geïllustreerde’ uitwerking van de wat drogere richtlijn suïcidaal gedrag, die de basis vormt van dit handboek. In een vlotte en toegankelijke stijl worden verschillende facetten van het werken met suïcidale jongeren besproken.

  • De decentralisatie van de jeugdhulp vanuit het kind: een rapport van de kinderombudsman

    Kinderombudsman

    Afgelopen week  verscheen op initiatief van kinderombudsman Marc Dullaert het tweede deelrapportover de decentralisatie van de jeughulp, die 1 januari 2015 van start is gegaan. Hij vertelt hierover in het NOS journaalDoel van deze decentralisatie was het dichter bij de jeugd organiseren van hulp en het bevorderen van betere samenwerking tussen betrokken partijen. Overigens tegen minder hoge kosten dan voorheen. 

  • 'Depressiepil helpt puber niet': van wetenschappelijke dwaling naar journalistieke dwaling?

    paroxetine

    Het is lovenswaardig dat alle grote kranten aandacht besteden aan misstanden in de wetenschap, zoals het wegmoffelen van resultaten in een in 2001 uitgevoerd onderzoek naar effect en veiligheid van het antidepressivum paroxetine, recent online gepubliceerd door BMJ . Het maakt echter nogal uit voor de lezer welke invalshoek je als redacteur kiest om dit nieuws te brengen.

  • Een vernieuwend concept voor crisiszorg aan jongeren: kortdurende opname met intensieve ambulante behandeling

    Afgelopen jaar is de nieuwe jeugdwet van kracht geworden. De misvatting in deze wet dat psychiatrische zorg anders is dan alle andere medische zorg aan kinderen en jongeren zorgt voor een groot schisma in de zorg aan deze doelgroep. Toch opent deze wet ook deuren voor nieuwe vormen van zorg. De wens om burgers meer aan te spreken op hun eigen probleemoplossende en herstelbevorderende vermogens* gecombineerd met een nieuw financieringssysteem heeft een klimaat gecreeërd waarin ruimte is voor vernieuwing.

     

    Recent publiceerden Jet Muskens et al. een artikel in het NTvG over “Intensieve thuisbehandeling van jongeren in crisis”. Een mooi voorbeeld van zo’n relatief nieuwe vorm van crisiszorg die korte opnames combineert met intensieve thuisbehandeling. Al sinds mijn eerste dagen als AIOS in de kinder- en jeugdpsychiatrie heb ik mij verbaasd over de vaak voorkomende langdurige opnames binnen de jeugdcrisiszorg die ook in dit artikel wordt genoemd. Ouders kunnen hun rol niet goed vervullen en jongeren raken ontheemd van hun thuissituatie. Tijdens een werkbezoek aan het Zucker Hillside Hospital in Queens, New York zag ik dat opnames niet langer dan een week duurden waarmee de patiënt goed te stabiliseren was. Daarna moet de zorg vanuit huis wel goed opgepakt worden.

  • Suïcidaliteit bij jongeren verdient ieders aandacht!

    suicide autointoxication autointoxicatie antidepressiva antidepressant

    In de kinder- en jeugdpsychiatrie is het hanteren en behandelen van suïcidaliteit een belangrijk onderwerp. Niet in de laatste plaats omdat suicide een belangrijke doodsoorzaak is onder jongeren. Tegelijk komen gedachten aan de dood en suïcide bij veel jongeren voor (17,1% rapporteert gedachten te hebben volgens cijfers van Centers for Disease Control and Prevention 2010). The World Health Organisation heeft speciale aandacht voor de gezondheid van adolescenten. Leefgewoonten en psychische gezondheid spelen hierin een belangrijke rol, omdat in de adolescentie de basis wordt gelegd voor de volwassenheid. Na ongelukken en HIV, is suïcide de derde doodsoorzaak onder jongeren wereldwijd en depressie prijkt bovenaan de lijst van ziekteoorzaken bij deze leeftijdsgroep. De WHO pleit voor meer verbindend contact tussen adolescenten en volwassenen, psychosociale ondersteuning in de maatschappij en focus op mentale gezondheid.

  • Altijd maar weer die moeder! Gevolgen van buitenbaarmoederlijke hersenontwikkeling

    Moeder

    Nature News publiceerde vandaag een opiniërend overzichtsartikel over de gevolgen van prematuriteit op de ontwikkeling van de menselijke hersenen. Het biedt een mooi, compact overzicht van de huidige literatuur op dit gebied, en ik vat het nu kort samen met een beschouwing. In het artikel wordt beargumenteerd dat sinds de jaren 70 van de vorige eeuw het aantal prematuur geboren baby's (voor 37 weken zwangerschapsduur en die blijven leven) is toegenomen. Prematuriteit komt bij meer dan 1 op 10 pasgeborenen voor (wereldwijd ca. 15 miljoen per jaar, waarvan 780.000 baby's geboren voor 28 weken). Tegenwoordig wordt zelfs geprobeerd om baby's geboren vanaf 22 weken zwangerschapsduur in leven te houden. Bij 1-2% van de aterm geboren baby's wordt hersenschade vastgesteld, bij baby's geboren vroeger dan 32 weken en vroeger dan 26 weken zwangerschapsduur komt dit bij respectievelijk 9% en 18% voor.

  • Beste Gemeente

    Gemeente

    Dat het niet eenvoudig is plots voor de sores van alle zorgenkinderen uit je gemeente financieel verantwoordelijk te zijn, lijkt me evident. Dat het lastig is een collega van de GGZ in contact te brengen met een medewerker van een buurtteam die een algemene vraag kan beantwoorden: opstartproblemen. Die opstartfase biedt een mooie kans om met en van elkaar te leren en tot een vruchtbare samenwerking te komen. In de jeugdpsychiatrie wordt steeds meer gedacht in stagering en gewerkt met prodromen van psychiatrische ziekte. Er wordt gezocht naar preventieve maatregelen of vroeginterventies. Geprobeerd wordt in een vroeg stadium meer aspecifieke symptomen te behandelen, stressoren te verlagen en coping te verbeteren (zie bv Mc Gorry et al ). Wellicht een mooie gedeelde focus voor buurtteams en GGZ? Temeer daar ook in de buurtteams, wijkzorg, 1 gezin 1 plan etcetera, de nadruk van de zorg voor kinderen en jongeren vroeg in een eventueel traject van jeugdhulpverlening of jeugdpsychiatrie komt te liggen. De kinderen die evident psychiatrisch ziek zijn, zullen immers via de huisarts hun weg naar de jeugdGGZ blijven vinden. Suïcidaliteit bevindt zich doorgaans in het domein van de tweedelijns GGZ.

  • Hou op over labels in de kinder- en jeugdpsychiatrie!

    label diagnose DSM diagnosis classification classificatie

    Ik maak me zorgen om mijn vak. Ik maak me zorgen om de ondoordachte veranderingen en beperkte vorderingen in de transitie van de zorg voor jeugdigen naar de gemeenten en om de kinderen en jongeren die daar de dupe van zijn. Ik maak me zorgen om de negatieve emotie die heerst over mijn vak bij veel beleidsmakers, professionals en ouders en om het feit dat wij als kinderpsychiaters voortdurend in de verdediging moeten.

  • Kindermishandeling: Veilig Thuis wordt het nieuwe AMK

    Kindermishandeling

    Op 1 januari 2015 worden veel taken rondom de zorg voor jeugdigen overgedragen aan de gemeentes. Dit heeft grote consequenties voor bijvoorbeeld de bureaus jeugdzorg en de jeugdGGZ. Er veranderen ook zaken rondom melding van kindermishandeling en huiselijk geweld. Zo worden de meldpunten kindermishandeling en huiselijk geweld samengevoegd en zullen opereren als AMHK (advies en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling) onder de naam Veilig Thuis.

  • Suïcidaliteit: een dosisafhankelijke bijwerking in de behandeling van depressie bij jeugdigen

    depressie bij jeugdigen

    Bij kinderen en adolescenten met een depressie wordt terughoudend omgegaan met medicatie bij de behandeling van depressie. Een van de redenen hiervoor is het toegenomen risico op suïcidale gedachten en zelfbeschadigend gedrag. Geslaagde suïcides zijn overigens niet gerapporteerd. Cognitieve gedragstherapie (CGT) is een eerste keuze behandeling bij in ieder geval milde en matig ernstige depressies bij zowel kinderen als jeugdigen. Bij ernstige depressies is het verstandig een combinatie van CGT en medicatie te overwegen. Het enige medicament dat geregistreerd is voor de behandeling van depressie bij jeugdigen is fluoxetine. Zie het addendum van de multidisciplinaire richtlijn depressie voor meer informatie.

  • Prikkelbare stemming: uniek symptoom van depressie bij jongeren?

    Kind Kwaad

    Depressie lijkt zich bij jongeren vaak aspecifiek te uiten: niet altijd met een sombere, maar regelmatig juist met een prikkelbare stemming. Ook kunnen gedragsproblemen en andere regulatieproblemen optreden, waardoor er vaak onduidelijk is in welk kader de klachten geduid moeten worden. In de dagelijkse praktijk is het soms moeilijk een onderscheid te maken tussen bijvoorbeeld depressie en (dreigende) persoonlijkheidstoornis.

  • KOPP kinderen en hun verhaal

    KOPP kinderen en hun verhaal

    Er zijn kinderen met psychiatrische problemen, maar ook kinderen van ouders met psychiatrische problemen (kinderen van ouders met psychische problemen ofwel KOPP kinderen). In de kinder- en jeugdpsychiatrie staat het kind altijd centraal en is er ook aandacht voor (de problematiek van) ouders. In de volwassenpsychiatrie kunnen kinderen weleens vergeten worden. Toch hebben veel patiënten kinderen: elk jaar zijn er 864.000 ouders met psychische of verslavingsproblemen in Nederland. Zij hebben samen 1,6 miljoen kinderen onder de 22 jaar (ongeveer 1/3 van het totaal aantal kinderen) die zelf ook weer hogere risico’s lopen een psychiatrische stoornis te ontwikkelen. Details zijn terug te lezen op de factsheetKOPP van het Trimbosinstituut.

    Kinderen ervaren stoornissen van hun ouders op verschillende manieren en verwoorden hun ervaringen soms in autobiografische verhalen en romans. Ik las twee boeken die het leven en worstelingen van kind en ouder door de ogen van het kind vertellen.

  • ADHD en middelengebruik: een onafscheidelijk paar?

    ADHD fles

    Veel ouders hebben vragen over verslaving als ze horen dat hun kind ADHD heeft en het advies is te starten met methylfenidaat (MPH). Adolescenten met ADHD hebben twee keer zoveel kans de te voldoen aan de criteria voor middelen misbruik of afhankelijkheid in de vroege volwassenheid. Er zijn verschillende hypotheses over het verband tussen behandeling van ADHD met MPH en verslaving: enerzijds wordt verwacht dat afname van ADHD symptomen (door middel van MPH gebruik) het risico op verslaving verkleint, anderzijds zou het risico kunnen toenemen omdat aangetoond is dat methylfenidaat en drugs hun effectiviteit in dezelfde hersengebieden hebben (in dierstudies). Eerdere klinische studies tonen wisselende resultaten.

  • Kinder- en jeugdpsychiatrie: waar ligt de grens?

    Kind volwassenen

    In het Maandblad Geestelijke volksgezondheid  beklaagt Robert Vermeiren zich terecht over de positie van de kinder- en jeugdpsychiatrie binnen de transitie van de jeugdzorg (inclusief jeugd GGZ) naar de gemeenten (gepland in 2015). De kinder- en jeugdpsychiatrie wordt hiermee uit de zorgverzekeringswet gehaald en hiermee wordt zowel de toegankelijkheid van zorg als de privacy van kinderen bedreigd. Ook het contact met andere medisch specialismen en de volwassenpsychiatrie kan bemoeilijkt worden. Hij eindigt zijn betoog met de suggestie de jeugd GGZ op te splitsen in lichte en zware zorg, waardoor de tweedelijns GGZ/kinderpsychiatrie haar plek als geneeskundig specialisme kan behouden.

    Dat  de samenwerking tussen kinder- en jeugdpsychiatrie en volwassenpsychiatrie in de toekomst wereldwijd alleen maar belangrijker zal worden, leert ons het laatste supplement (54) van The British Journal of Psychiatry -geheel gewijd aan de ontwikkeling van psychiatrische zorg voor jongeren en de aansluiting bij de volwassenpsychiatrie. 

  • Toenemend gebruik van 2de generatie antipsychotica bij jeugdigen

    Vrouw buik

    Recent in het nieuws: de toename van medicatiegebruik in het algemeen en psychofarmaca in bijzonder bij kinderen. Met name antipsychotica worden veel vaker voorgeschreven aan kinderen dan enkele jaren geleden: in 2011 80% meer dan in 2005 schrijft nrc-next op 9 november naar aanleiding van cijfers van de Stichting Farmaceutische Kengetallen.

    De groei van het aantal prescripties is met name bij kinderen met een autisme spectrum stoornis en gedragsproblemen (agressie, automutilatie). Alleen risperidon en pipamperon zijn geregistreerd voor kortdurende (6 weken) behandeling van agressie en ernstige gedragsproblemen bij psychisch gestoorde kinderen (farmacotherapeutisch kompas). Het kenniscentrum kinder en jeugdpsychiatrie adviseert bij onvoldoende effect van gedragsmatige interventies, antipsychotica (ook aripiprazol) in de behandeling van disruptief gedrag bij autisme, maar ook als latere stappen in de behandeling van ADHD symptomen, angst en depressie en repetitief gedrag of dwangmatigheid. Eerste generatie antipsychotica (behoudens pipamperon) worden enkel aangeraden als tweede generatie antipsychotica extreme metabole bijwerkingen geven. Dit in verband met een hoog risico op extrapiramidale bijwerkingen. Ondanks het advies antipsychotica kortdurend in te zetten, leert de klinische praktijk echter dat kinderen en jongeren vaak jarenlang deze middelen gebruiken, zonder adequate follow-up.  

  • Medicatie bij kinderen

    Pil kind

    Depressie is een veelvoorkomend ziektebeeld. Bij jongeren van 13 tot 17 is de 1-jaarsprevalentie van depressie 3,8%. Voor het achttiende levensjaar heeft ongeveer 15% van de jongeren een depressieve episode doorgemaakt. De kans op school- en werkproblemen is groot ( Trimbos). Toch zijn er weinig geneesmiddelen geregistreerd voor het behandelen van depressie en andere psychiatrische beelden bij kinderen en adolescenten. Er wordt veel minder onderzoek gedaan bij kinderen en medicatie wordt vaak off-label voorgeschreven.

  • Borderline persoonlijkheidsstoornis bij adolescenten: mag dat?

    Borderline

    Veel (kinder- en jeugd) psychiaters zijn in de veronderstelling dat  persoonlijkheidsstoornissen pas vastgesteld mogen worden in de volwassenheid en beperken zich tot een ‘bedreigde persoonlijkheidsontwikkeling’ of uitgestelde diagnose op as II bij adolescenten. Volgens de DSM-IV kan echter ook in de adolescentie gesproken worden van een persoonlijkheidsstoornis, mits er sprake is van een pervasief, persistent patroon, dat niet toe te schrijven is aan het ontwikkelingsstadium of specifieke as I stoornis. In de populatie (Children Community Study) wordt bij 14,4% van de adolescenten een persoonlijkheidsstoornis gevonden. Ook de klinische praktijk leert dat er bij sommige adolescenten sprake is van disregulatie op meerdere levensgebieden, die vaak al begint in de vroege kinderjaren. Het is belangrijk telkens te kijken of er sprake is van een state, waarbij een as I diagnose een betrouwbare beoordeling van de persoonlijkheid bemoeilijkt, of een trait, waarbij de problematiek zichtbaar is tijdens een groot deel van de ontwikkeling.

    Op het tweede internationale congres over borderline persoonlijkheidsstoornissen van de European Society for the Study of Personality Disorder (ESSPD),afgelopen week in de Amsterdamse RAI, was ook voor de kinder- en jeugdpsychiater genoeg te beleven.

  • De strijd tegen kindermishandeling: verplichte anticonceptie of intensieve begeleiding?

    Anticonceptie

    Zowel in de media als onder vakgenoten is recent een discussie opgelaaid over verplichte anticonceptie bij vrouwen met een psychiatrische stoornis, verslaving of verstandelijke beperking. Mr. Pieter van Vollenhoven pleit voor een dergelijk verbod naar aanleiding van zijn onderzoek naar 27 gevallen van kindermishandeling met (bijna) fatale afloop. Voorstanders willen verplichte anticonceptie wettelijk vastleggen voor mensen die eerder hebben laten zien niet voor een kind te kunnen zorgen. Anderen zoeken alternatieven, zoals  Project prevention , een particulier initiatief dat met succes betaalde langdurige anticonceptie voor drugsverslaafden toepast in de Verenigde Staten. Tegenstanders (bv. prof. Robert Vermeiren, kinder- en jeugdpsychiater in een blogpost ) vragen aandacht voor betere zorg voor jongeren- toekomstige ouders, ook met het oog op het effect hiervan op hun nageslacht.

    De KNMG is van mening dat verplichte anticonceptie geen middel is om kindermishandeling te verminderen of te voorkomen, omdat het in strijd is met een aantal grondrechten en artsen zich op een hellend vlak zouden begeven. Wat de uitkomst van deze discussie ook zal zijn, het is een illusie dat zorgwekkende zwangerschappen niet meer voorkomen.