Ethos

Oma

Deze columns verschenen in januari in het NTvG in de vorm van 4 weekboeken. De komende weken zullen deze weekboeken ook op DJP verschijnen. Heeft u ook een verleidingsvraagstuk of wilt u verleidingsadvies, schroom dan niet om contact op te nemen: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Mijn 80-jarige depressieve patiënte keek mij achterdochtig aan.
‘Volgens mij ben jij nog helemaal geen dokter’. Ze staarde somber naar een lege muur in mijn behandelkamer.
‘je ziet eruit als een autoverkoper’
Ik vertelde dat ik sinds enkele jaren psychiater ben waarna ik haar voorstelde om met antidepressiva te starten.  Dit behandelvoorstel wees ze resoluut van de hand:
‘Ik ga geen pillen slikken die door een autoverkoper zijn voorgeschreven’ ‘Die zijn niet te vertrouwen’.

Ethos (het griekse woord voor karakter) beschrijft de betrouwbaarheid van een persoon (in ons geval dokter); Wat is zijn reputatie? is hij geloofwaardig en eerlijk, heeft hij zelfvertrouwen? Is hij sympathiek en aantrekkelijk? Hoe komt hij over?

Deze aspecten kun je beïnvloeden om je patiënten te overtuigen. Maar hoe gebruik je dit in je behandelingen? Daar begint het seduced consent; Je advies zo betrouwbaar mogelijk maken dat je patiënt gelooft dat jouw behandeladvies het beste is.

Er zijn een aantal empirisch bewezen factoren die hierop van invloed zijn.
Zo is de opleiding van de dokter erg belangrijk; een gepromoveerd specialist komt geloofwaardiger over dan een arts-assistent. En als je citaties gebruikt (zoals het begin van dit weekboek) word je kundiger en betrouwbaarder geacht. Haal daarom in je spreekkamer een recent verschenen onderzoek aan, of geef een (fictief) behandeladvies van een gerespecteerde hoogleraar. Dat maakt geloofwaardig.
Ook speelt mee in hoeverre je patiënten zich kunnen identificeren met jou als dokter. Een scheutje self-disclosure kan bijvoorbeeld aangeven dat andere patiënten die je hebt behandeld heel goed zijn opgeknapt op het geadviseerde middel. Of nog beter, dat je moeder (als die nog leeft), toen ze ook deze klachten had, heel goed heeft gereageerd op het middel. Een hele betrouwbare verleider.

Daarnaast spelen persoonlijke factoren een belangrijke rol. Aardige en aantrekkelijke dokters worden betrouwbaarder geacht. Kleed je dus goed aan en wees aardig voor je patiënten.  
Overigens geldt omgekeerd hetzelfde. Patiënten die aardig en aantrekkelijk zijn worden in de regel beter behandeld dan onaantrekkelijke, onsympathieke patiënten. Dokters zijn echt net mensen.

En uit onderzoek naar etiquette based medicine blijkt dat juist simpele handelingen als jezelf voorstellen als dokter of op een stoel gaan zitten tijdens de visite op de afdeling (en doen alsof je alle tijd van de wereld hebt) direct invloed heeft op je behandelrelatie en dus op het resultaat van je behandeling. Easy money.

Betrouwbaar overkomen kan ook door je artsdiploma’s aan de muur te hangen of je secretaresses terloops laten vertellen dat je zo’n goede dokter bent die veel patiënten beter heeft gemaakt.
En in sociale experimenten komen dokters in een driedelig pak betrouwbaarder over dan dokters in vrijetijdskleding. Maar er gaat niets boven een (opengedragen) witte jas die sierlijk door de gangen zwiert. Dat wordt als meest betrouwbaar ervaren.

Tot zover de tips. Terug naar mijn depressieve dame.
2 weken later kwam ze terug in mijn spreekkamer. Ik had inmiddels mijn artsenbul en mijn psychiater diploma opgehangen aan de muur en voor de sier een witte jas aangetrokken over mijn driedelig pak.
Nadat mijn patiënte mijn artsenbul aandachtig had bestudeerd keerde ze zich om en kwam er een vaal glimlachje op haar gezicht. ‘schrijf nu die pillen maar voor, dokter’.