Long-acting versus oraal tegen heropname bij schizofrenie

Depot medicatie

Introductie
Behandelingen tegen schizofrenie zijn gericht op het verminderen en doen verdwijnen van de psychotische symptomen. Hiermee verhogen we het functioneren van de patiënt en zijn/haar levenskwaliteit. Medicatie, en in het bijzonder antipsychotica, is hierbij een onmiskenbaar instrument dat goed opgevolgd moet worden voor het bekomen van een goed effect en zo weinig mogelijk nevenwerkingen. Desondanks beleeft een goed aantal patiënten een herval in symptomen, zelfs onder medicatie. Gezien de lange ziekteduur en de complexiteit van de ziekte is er nood aan meer informatie omtrent de effectiviteit van de medicatie op lange duur en eventuele complicaties door de medicatie.

 

Onderzoeksvraag
Deze Finse studie had als doel het effect van verschillende antipsychotica en hun toedieningsvorm (long-acting of oraal) te onderzoeken op het aantal heropnames.

 

Methodologie
De studiepopulatie bedroeg maar liefst 62 250 opgenomen patiënten met schizofrenie gevolgd van 1972 tot 2014 (gemiddelde follow-up bedroeg 14 jaar). Een cohorte van 8719 patiënten die een eerste-episode meemaakte maakte ook deel uit van de studie om te zien of er verschillen waren tussen “chronische” en “acute” psychotische symptomen. De primaire outcome was heropname in het ziekenhuis ten gevolge van de psychiatrische aandoening of door andere oorzaken (all-cause). Cox-regressie modellen werden gebruikt om risico op heropname te berekenen. Within-individual modellen werken gebruikt om te kijken naar het risico dat de patiënt liep onder antipsychotica versus geen antipsychotica.

 

Belangrijkste resultaten
59% had in de follow-up periode een nieuwe opname voor psychiatrische redenen en maar liefst 86% voor een all-cause ziekenhuisopname gehad. Bij 10% waren er zelfs meer dan 9 opnames geweest voor psychiatrisch redenen en bij 25% meer dan 9 opnames voor all-cause opnames. In het eerste-episode cohort waren de cijfers respectievelijk 0.07 en 16.1.
Long-acting vormen kwamen duidelijk naar voor als superieur ten opzichte van vele orale preparaten waarbij alleen clozapine zich in dezelfde regio bevond en dit voor de chronische als voor de eerste-episode cohorte.
Er was weinig verschil merkbaar tussen de eerste-generatie antipsychotica (Hazard ratio: 0.67, 95% CI= 0.60-0.74) versus de tweede-generatie (Hazard ratio: 0.57, 95% CI=0.53-0.61).

 

Bespreking
Ondanks dat de beste resultaten werden bekomen door gebruik te maken van long-acting preparaten bleek dat niet bij elk product het geval te zijn. Verschillen tussen producten onderling blijven bestaan waarbij de auteurs denken dat de verschillen in halflevenwaarde van het product een belangrijke invloed speelt tussen het verschil in effectiviteit tussen long-acting preparaten en orale vormen. Dit effect zou dus ook niet alleen verklaard kunnen worden door de betere therapietrouw bij long-achting preparaten of het verhoogde therapiecontact dat bij het gebruik hiervan hoort.
Opvallend was ook dat clozapine als hoogste orale preparaat uit de studie kwam ondanks de gevreesde nevenwerking van agranulocytosis bovenop de gekende cardiovasculaire/metabole effecten van antipsychotica. Het verschil tussen de gehele onderzoekspopulatie en het eerste-episode cohort op aantal heropnames in kader van psychiatrische problematiek geeft indicaties dat een gedeelte van de patiënten heel veel heropnames nodig hebben, onder medicatie wel wat minder, terwijl voor de somatische opnames dit verschil met/zonder medicatie toch meer hetzelfde bleef. Het aantal somatische opnames is dus verhoogd door antipsychotica maar niet zo drastisch als gevreesd terwijl het aantal psychiatrische opnames wel drastisch beïnvloed waren door de antipsychotica.

Resteert de vraag nog: waarom gebruiken we niet vaker clozapine of een long-acting preparaat?

 

Referentie
Heidi Taipale, Juha Mehtälä, Antti Tanskanen, and Jari Tiihonen. Comparative Effectiveness of Antipsychotic Drugs for Rehospitalization in Schizophrenia—A Nationwide Study With 20-Year Follow-up. Schizophrenia Bulletin