Minder buiten, meer boekenkast!

(Leestijd: 3 - 6 minuten)
Boek

Nu alle buitenshuise afleiding is opgeschort, wendt de jonge psychiater zich misschien weer vaker tot de boekenkast. En dat is een uitstekend idee aangezien in de literatuur alle psychische variaties van emoties en gedrag wel beschreven zijn. De volgende 11 romans of dichtbundels zijn op ons vak van toepassing en vallen bepaald niet in de categorie ‘toiletlectuur’. Aan de korte beschrijvingen -zonder spoilers- hieronder is hopelijk voor ieder wat wils te vinden. De twee tips in de pretentieuze plus-lijst worden tot de grote, intellectuele werken gerekend maar men kan hier wel een zware dobber aan hebben. Veel leesplezier! 

 

 

 

 

1.  Maarten Biesheuvel - Verhalen uit het gekkenhuis

Sinds zijn debuut “In de bovenkooi” uit 1972 wordt Biesheuvel door velen geprezen en zijn oeuvre is in 2007 bekroond met de P.C. Hooftprijs. Gedurende zijn leven moest hij regelmatig worden opgenomen wegens “manisch-depressiviteit” en hij schreef vaak over zijn ervaringen in de ggz. “Verhalen uit het gekkenhuis” (2018) is een collectie van bekende en nieuwe verhalen, met tevens een interview met Biesheuvels psychiater en inleiding van zijn betrokken en liefdevolle partner Eva die hem afgelopen jaar ontvallen is. DJP redacteur Frank Gerritse schreef hierover al een recensie.

 

  2.  Michael Boelgakov - Meester en Margarita

De politieke druk was in de Sovjet-jaren zo nijpend dat Russische schrijvers de meest creatieve uitlatingen vonden om hun leiders te persifleren, zoals Boelgakov in “Meester en Margarita” (eerste publicatie 1967) middels Professor Woland en de wapengekke, pratende kat Behemoth. Drie verhaallijnen doorkruisen elkaar, een daarvan verwijst naar de titel: Margarita zoekt de Meester die in een psychiatrische instelling verblijft. In de 20e eeuw veroorzaakte dit boek een wereldwijde sensatie nadat publicatie jarenlang onder Stalin verboden was. 

 

  3.  Jenny Diski - Schaatsen naar Antarctica

Diski komt uit een gebroken en getraumatiseerd gezin van Joodse immigranten in Londen. Ze bracht een groot deel van haar jeugd door in psychiatrische instellingen. In de jaren ‘70 wordt ze geadopteerd door nobelprijswinnende schrijfster Dorris Lessing, die haar inspireert tot grootsheid. “Skating to Antarctica” (1997) is een van haar sterkste en meest indringende memoires.

 

  4.  Johann Wolfgang von Goethe - Het lijden van de jonge Werther

“Het lijden van de jonge Werther” (1774) van Goethe is een klassieker over liefde, aanbidding en teleurstelling. Het is een van de eerste romantische verhalen over suïcide en is een van de eerst beschreven voorbeelden van copycat suicide, sindsdien ook wel bekend als het Werther-effect

 

  5.  Yahya Hassan - Gedichten 

De ouders van Yahya Hassan vluchtten in de jaren ‘80 van Palestina naar Denemarken. Hassan groeide op in gezin vol geweld en vervolgens in internaten nadat hij wat kleine delicten pleegde. Zijn “Gedichten” (2013) schreef hij in die tijd en zijn kritisch, pijnlijk en meedogenloos. Hassan bestormde de kunstacademie en de Deense politiek als poëzie talent maar haalde met zijn islam kritische gedichten tegelijkertijd de woede van sommige moslims op de hals. Hij behaalde net niet genoeg stemmen voor een zetel en werd in 2017 opnieuw veroordeeld voor een geweldsdelict.

 

  6.  Sadegh Hedayat - De blinde uil 

“De Blinde Uil” (1937) is een Iraanse klassieker. Vanuit het koortsachtige perspectief van een opium verslaafde, beschouwt Hedayat het verlies van een geliefde. Het boek kwam in 1941 beschikbaar in Iran maar werd snel verboden omdat het aan zou zetten tot zelfdoding. Hedayat suïcideerde zich in 1951 tijdens een bezoek aan Parijs.

 

  7. Venedikt Jerofejev - Moskou op sterk water

Jerofejev schreef met “Moskou op sterk water” (1969) een satirische drankroman. De hoofdpersoon, met een overduidelijke stoornis in het gebruik van ‘sterk water’, stapt in Moskou laveloos op de trein en reist het gehele boek door. De preoccupatie met alcohol doorsijpelt elke zin. Jerofejev putte grotendeels uit eigen ervaring, op behoud van de recepten voor eigen gestookte drank na. 

 

  8.  Han Kang - De vegetariër 

Alhoewel vegetariërs in Zuid-Korea schaars zijn, gaat “De vegetariër” (2007) niet over het laten staan van vlees. Han Kang won in 2016 de Man Booker Prize met dit fantasierijke werk dat cultuursensitieve, sociale normen tot schizofrenie beslaat.

 

  9.  Astrid Roemer - Over de gekte van een vrouw 

Roemers oeuvre is in 2016 bekroond met de P.C. Hooftprijs. “Over de gekte van een vrouw” (1982) is een van haar eerste werken, een belangrijk boek met prachtige bespiegeling van haar Surinaamse identiteit en de strijd tegen de onderdrukking van de vrouw. Meerdere karakters in dit verhaal krijgen te maken met wanhoop, angst, wantrouwen en zelfbeschadiging, en daarmee ook traumatiserende opnames in een psychiatrische kliniek. 

 

  10.  Lize Spit - Het smelt 

Met “Het smelt” (2016) won Spit De Bronzen Uil voor beste Nederlandse debuut en verschillende andere prijzen. Het autobiografische werk vertelt over een vriendschap tussen Eva en twee jongens uit haar Vlaamse geboortedorp. In een snikhete zomer loopt alles volledig uit de hand. Dertien jaar later keert Eva terug naar het dorp, met een blok ijs in de kofferbak. Langzamerhand wordt duidelijker wat haar plannen zijn, en het vervolg grijpt je bij de strot.

 

  11.  Hanya Yanagihara - Een klein leven 

Geshortlist voor de Man Booker in 2015, “Een klein leven” beschrijft een hechte vriendschap tussen vier mannen in New York: de knappe, aanstormende acteur Willem, de scherpzinnige en soms wrede schilder JB, de gefrustreerde succesvolle architect Malcolm, en de teruggetrokken, briljante, enigmatische Jude. Dit is een intelligent en teder meesterwerk van verdriet, en een onderzoek naar de tirannie van ervaringen en herinneringen van jeugdtrauma.

 

Best wel pretentieuze plus-lijst:

  1.  Michel Foucault - History of madness 

Sinds de eerste publicatie in 1961 als Folie et Déraison (toen nog weinigen gehoord hadden van de 34-jarige Foucault) wordt dit boek tegenwoordig beschouwd als zijn bekendste en meest baanbrekende werk. Het beschrijft de betekenis van gekte en waanzin in de Europese cultuur, rechtspleging, politiek, filosofie en geneeskunde van de Middeleeuwen tot eind 18e eeuw. Een (uitdagende) aanrader!

 

  2.  Robert Musil -  De man zonder eigenschappen

Robert Musil studeerde filosofie en psychologie en promoveerde op de filosofie van Mach (fixatie van geluidssnelheid). Het onderscheid tussen mogelijkheidszin en werkelijkheidszin is wat hem betreft cruciaal in “De man zonder eigenschappen” (1930). Musil wil als een wetenschapper menselijk gedrag en hun gevoelsleven in kaart brengen. Het verhaal concentreert zich rondom hoofdpersoon Ulrich, wiskundige, de in een droomwereld levende Clarisse en zedendelinquent Moosbrugger. Dit essayistische werk vergt het toppunt van concentratie: één enkele zin beslaat soms meer dan één pagina. Musil won vele prijzen met dit boek en wordt vaak in een adem met Proust en Joyce genoemd.


Twitter

Nieuwsbrief

Disclaimer/Privacy