Suïcide: 13 Reasons Why

13 Reasons why

De serie 13 Reasons Why is de populairste release van Netflix tot nu toe met meer dan drie miljoen kijkers en is tevens de meest besproken Netflix serie ooit. De serie is gebaseerd op het gelijknamige boek geschreven door Jay Asher in 2007. De paperbackeditie verscheen op één op de New York Times bestseller lijst. De makers van de serie hebben zich tot doel gesteld om suïcide en thema’s als cyberpesten, slut-shaming en seksueel geweld uit de taboesfeer te halen om jongeren die ermee worstelen een helpende hand te bieden. Helaas lijken ze hun doel voorbij geschoten te zijn. 

 

 

Het verhaal   

Clay Jensen, een wat verlegen leerling, komt op een dag terug van school en treft daar een geheimzinnig pakket aan. Het bevat dertien cassettetapes die zijn opgenomen door zijn klasgenote, Hannah Baker. Zij heeft echter twee weken daarvoor zelfmoord gepleegd. Deze dertien tapes bevatten dertien redenen waarom zij ertoe is gekomen om suïcide te plegen. Clay Jensen is één van die redenen.

13 Reasons Why lijkt in eerste instantie op de klassieke high school series zoals Beverly Hills 90210, Pretty little liars en Riverdale, maar ontspint zich al snel tot een ware queeste naar het waarom van de suïcide. Schuld en boete als themata kruipen snel onder de huid van de kijker. De serie weet op een boeiende, maar zeer confronterende wijze de gevolgen van pesten kenbaar te maken. Alle redenen die worden besproken in de tapes weerspiegelen de hedendaagse werkelijkheid waar tieners ook tegenaan lopen door de sociale media. Er is gekozen voor een logische opbouw in de afleveringen. Er zijn zeven tapes en, op de laatste na, heeft iedere tape twee kanten. Iedere aflevering wordt er één kant besproken en in beeld gebracht. Een aflevering bestaat uit twee tijdperiodes: Clay die de tapes beluistert en zijn klasgenoten ermee confronteert en Hannah die je meeneemt in haar reden waarom die bewuste klasgenoot heeft bijgedragen aan de suïcide. Daarmee imponeert het verhaal als ‘’one long revenge story’’, waarbij suïcide wordt geschetst als een manier om mensen ter verantwoording te roepen voor hun daden. Hannah krijgt de kans om haar verhaal te vertellen terwijl ze er niet meer is.

De weergaven tussen heden en verleden gaan de hele serie in elkaar over, de vraag is wel hoe realistisch het verhaal met bijbehorend tijdsverloop is ten aanzien van de (on)afwendbaarheid van de suïcide. Het begin van de pesterijen zijn nog erg onschuldig zoals vriendschappen die stuklopen of stoer gedrag van de jongens op school. Naarmate de serie vordert blijken de pesterijen veel erger te worden waarbij geweld niet geschuwd wordt. In de laatste twee afleveringen zijn zeer expliciete beelden van verkrachting te zien en tevens hoe Hannah daadwerkelijk een einde aan haar leven maakt.

 

Beschouwing van de serie vanuit een psychiatrisch perspectief

Door de suïcide methode expliciet en in detail te tonen negeert Netflix de richtlijnen die rond berichtgeving over suïcide in de media zijn opgesteld. Zowel de Amerikaanse als Nederlandse richtlijnen zijn helder in hun advies om dit niet te doen (American association of suicidology, American foundation for suicide prevention, 113 zelfmoord preventie). Ten grondslag aan dit advies ligt het mogelijke risico op imitatie gedrag bij kwetsbare individuen; het zogenaamde Werther-effect. Het Werther-effect is vernoemd naar een toename van het aantal suïcides na het verschijnen van het boek Goethes Die Leiden des jungen Werthers in 1744. Het Werther effect gaat ervan uit dat individuen met een pre-existente kwetsbaarheid voor suïcidaal gedrag, ontvankelijker zijn voor de getoonde suïcide beelden en de confrontatie met deze beelden de intrinsieke barrière om suïcide te plegen zou verminderen.

Suïcide wordt in de serie onvoldoende in een breder perspectief geplaatst en er wordt geen aandacht besteed aan mogelijke behandelbare, onderliggende psychische problemen. Het pesten wordt nadrukkelijk in de etalage gezet, maar meestal spelen er in de aanloop naar een suïcide meer factoren een rol, zoals een psychiatrische stoornis (depressie) of ontwrichte relaties met ouders en leeftijdsgenoten. Juist die wisselwerking tussen sociale, psychische en persoonlijke factoren komt niet terug in de serie. Tevens schuilt er in de opzet van de serie het gevaar dat suïcide kan worden gezien als een oplossing voor problemen.

Er wordt in de serie te weinig aandacht besteed aan het belang van het vragen en krijgen van hulp. De mentorcoach mr. Porter wordt redelijk incompetent in beeld gebracht, met name in de laatste aflevering kan de rol van deze mentor erg bekritiseerd worden. In het gesprek met Clay Jensen wordt benadrukt dat de mensen om Hannah het tragische einde niet hadden kunnen afwenden. Hierdoor wordt de boodschap gegeven dat suïcide niet voorkomen had kunnen worden. We weten echter dat de eerdergenoemde wisselwerking tussen factoren een grote rol speelt en er met de juiste hulp levens gered kunnen worden. Dit essentiële punt komt niet in de serie naar voren.

 

 

Reactie van Netflix op de controverse rondom de serie

Inmiddels is Netflix nadrukkelijk verzocht waarschuwingen in beeld te brengen over de expliciete beelden die worden getoond. Aan deze oproep heeft Netflix gehoor gegeven. De zelfmoordpreventie site 113 heeft ook contact gezocht met Netflix. Sinds kort staat er een verwijzing naar het platform op de website, naast de kindertelefoon en de landelijke hulporganisatie Korrelatie. De verwijzing naar de zelfmoordpreventie site 113 werd initieel door Netflix geweigerd, omdat Netflix van mening is dat de nadruk in de serie niet alleen op suïcide ligt, maar vooral ook gaat over pesten, groepsdruk en seksueel misbruik.

 

Eindoordeel

Lettend op de kijkcijfers en aandacht op sociale media mag de serie een succes genoemd worden. Het willen doorbreken van de taboe rondom suïcide is nobel, echter wordt de suïcide poging in 13 Reasons Why teveel geromantiseerd en als onafwendbaar getoond. Vaak is er meer aan de hand dan de serie laat zien. Het is belangrijk om jongeren die worstelen met suïcidaliteit een reëel perspectief op verbetering te geven, dit is helaas onvoldoende gelukt.