Praktijkonderzoek leidt tot een bemenst platform voor betere verwijzingen naar de GGZ

De GGZ vernieuwt meer dan we denken! DJP-redacteur en impact leader Tim van de Grift selecteerde zes projecten die zijn gefinancierd vanuit het ZonMw onderzoeksprogramma GGZ. Hij spreekt de mensen achter het project én beleidsmakers op deze thema’s. De projecten maken stuk voor stuk het verschil binnen belangrijke maatschappelijke en psychiatrische thema’s. Hier volgt deel 1 van de serie.

Wachttijden voor de GGZ zijn al jaren te lang. Huisartsen zijn veel tijd kwijt met overbruggingszorg en krijgen moeilijk zicht op de beschikbare zorg en wie daarvoor in aanmerking komt. Suzanne Ligthart ontwikkelde samen met NEO huisartsenzorg, Pro Persona en Radboudumc een ondersteunend platform voor zorgverleners in de eerste lijn. Ook wijst het platform mensen in een eerder stadium op de mogelijkheid voor zelfhulp en peer-support.

Human-centered design

Ligthart deed samen met Isolde Driesen, maatschappelijk werker en postdoctoraal onderzoeker bij Radboudumc, en gefinancierd vanuit het ZonMw onderzoeksprogramma GGZ, een praktijkonderzoek naar betere toeleiding naar GGZ zorg vanuit de eerste lijn. Dit deden ze via de human-centered design methode. Deze gestructureerde en wetenschappelijk onderbouwde methode werkt in de eerste plaats vanuit de behoefte van de gebruiker, in dit geval de patiënt en verwijzer, in plaats van te starten met een oplossing of een uitgedacht proces. Dit maakt dat projectuitkomsten beter aansluiten bij hun doelgroep. Ook betrokken ze ervaringsdeskundigen vanaf de start als medeonderzoekers, wat leidde tot onverwachte inzichten: ‘richt je op de hulpverleners’ was hun boodschap; als hulpverleners niet weten waar heen te verwijzen, is de patiënt ook niet geholpen. Zo kreeg de wegwijsfunctie een centrale rol in hun project.

‘Richt je op de hulpverleners’ was de boodschap van ervaringsdeskundigen.

Mental health verbindt

Het projectteam bestond naast de onderzoekers uit een breed team met ook veel initiatieven uit het sociaal domein, zoals inloopplekken of financiële hulpverlening. Het onderzoek leidde tot de websites Goed voor je hoofd, gericht op zelfhulp en contact met ervaringsdeskundigen, en Mental health verbindt. Die website moet gaan doen wat de POH’s-GGZ eerst afzonderlijk deden: het maken van een ‘levende’ sociale kaart van verwijsmogelijkheden voor GGZ én sociaal domein in de regio Nijmegen. Verwijzers kunnen een verwijsvraag indienden bij het initiatief, waarna zij advies krijgen op basis van de hulpvraag en andere kenmerken. Er werken twee POH’s-GGZ voor het initiatief: zij houden de informatie actueel en beantwoorden de verwijsvragen. Mocht iemand na verwijzing toch afgewezen worden, bijvoorbeeld vanwege exclusiecriteria voor een behandeling, dan wordt de sociale kaart geüpdatet. Het bereik van het platform is nu nog beperkt tot de regio Nijmegen. En of Mental health verbindt daadwerkelijk leidt tot betere behandeluitkomsten of minder druk op de zorg is nog niet onderzocht. Het platform wordt al wel veel geraadpleegd door behandelaren uit de eerste lijn, én uit de GGZ. Waar eerder vooral gevraagd werd naar de GGZ-praktijken met de kortste wachttijden, zijn de vragen nu vaker inhoudelijk, bijvoorbeeld: wat is een passende plek voor een patiënt met meerdere diagnoses, of een licht verstandelijke beperking. 

Impact

In de eerste evaluatie gaven verwijzers aan dat Mental health verbindt inzicht gaf in de behandel- en begeleidingsmogelijkheden in de regio, en dat patiënten sneller passende hulp kregen. Mooie bijvangst is dat het project huisartspraktijken, GGZ-behandelaren, sociale initiatieven en patiëntvertegenwoordigers samen heeft gebracht om van elkaar te leren over het aanbod in de regio. Ook wijst Mental health verbindt op de mogelijkheden voor peer-support en zelfhulp, waardoor een patiënt sneller grip op de klachten ervaart en niet onnodig (GGZ-)zorg hoeft te zoeken. 

Interesse in het ontwikkelen van een bemenst digitaal platform voor betere verwijzing tussen eerste lijn, sociaal domein en GGZ? Ligthart, Driesen en hun team ontwikkelden een handreiking met een stappenplan, templates en geleerde lessen om de drempel zo laag mogelijk te maken.