In deze rubriek pakken de redactieleden van De Jonge Psychiater om beurten de pen op om hun persoonlijke visie op de psychiatrie te ontvouwen. Deze keer is dat Khaled Atmar, derdejaars aios Kinder- en jeugdpsychiatrie bij Youz Rotterdam. Hij is tevens sinds 2025 redactielid bij De Jonge Psychiater. Bent u een jonge psychiater (in opleiding) en wilt u zelf graag publiceren in deze rubriek? Stuur dan uw idee naar [email protected].
Als derdejaars aios Psychiatrie heb ik inmiddels drie jaar het landelijke onderwijs gevolgd, gebaseerd op het in 2020 ingevoerde opleidingsplan De Psychiater. In theorie klinkt dit aantrekkelijk: meer flexibiliteit, keuzevrijheid naast verplichte blokken, veel aandacht voor interpersoonlijke discussie en formatieve toetsing. De tutor is daarbij minder docent en meer procesbegeleider. Toen ik begon, hoopte ik dat het landelijke onderwijs mij zou helpen bij het bezitten van de theoretische kennis. Drie jaar later stel ik mezelf nog steeds dezelfde vraag: wanneer gaat dat gebeuren? Dat ik in mijn aios-periode echt beduidend meer leer dan daarvoor. Lange tijd dacht ik dat het aan mij lag, maar ik hoor dit sentiment steeds vaker bij mede-aiossen.
Mijn indruk is dat er relatief weinig nadruk ligt op systematische kennisoverdracht. Tijdens bijeenkomsten wordt te weinig expliciet gemaakt wat de kern van een onderwerp is. In plaats daarvan moeten aiossen vooraf grote hoeveelheden literatuur lezen – soms 50 tot 80 pagina’s – zonder duidelijke aanwijzing wat essentieel is. Je raakt al snel het overzicht kwijt in een brei van informatie.
Ironisch genoeg wordt in de les in geringe mate op die theorie teruggegrepen. Er is geen overzicht, geen samenvatting, geen expliciete duiding. We gaan vrijwel direct over op discussies, rollenspellen en groepsopdrachten, waarbij je sporadisch hoeft terug te vallen op ‘harde’ kennis. Terwijl juist dát is waar veel aiossen naar hunkeren: het meesteren van de stof die je straks als specialist moet kennen.
Er lijkt een hardnekkig idee te bestaan dat luisteren per definitie passief en ineffectief is. Onderwijskundig valt daar iets voor te zeggen, maar ik ervaar het tegenovergestelde: een goed hoorcollege van een expert kan juist enorm inspirerend zijn. Iemand die zegt: dit is de kern, dit moet je onthouden, dit is bijzaak. Die rol laten we nu grotendeels liggen. Interactief leren werkt wat mij betreft vooral goed als er eerst een stevige kennisbasis is. Discussie is pas zinvol als je weet waar je het over hebt. Eerst moet de stof landen, daarna kun je ermee vliegen.
Ook de hoeveelheid voorbereiding roept vragen op. In mijn eerste jaar deed ik alles braaf: alles lezen, samenvatten, markeren. Met een lichte FOMO: stel je voor dat ik dat ‘nu komt het’-moment mis. Gaandeweg merkte ik dat het moment zelden kwam. En eerlijk gezegd rouw je er steeds minder om als je niet alles meer leest. Waarom beperken we de literatuur niet tot een duidelijke kern? En waarom niet standaard één uur college, gevolgd door twee uur actieve toepassing?
Ook de toetsing mag wat mij betreft scherper. Wellicht heel vreemd om te horen van een aios. Begrijp me niet verkeerd: formatief toetsen is waardevol, maar een toets mag ook gewoon laten zien: ik beheers dit. Niet om te straffen, maar om serieus te nemen dat wij straks eindverantwoordelijk zijn. Dat kan prima in interactieve vormen, zoals een case-based discussie of casuspresentatie.
Mijn pleidooi is niet om terug te keren naar een ouderwets curriculum, maar om het landelijke onderwijs minder een living lab te maken voor onderwijsexperimenten. En meer een plek waar aiossen daadwerkelijk kennis opbouwen, structuur krijgen en richting vinden. Want uiteindelijk is dat waar we voor komen: om betere psychiaters te worden, niet alleen betere deelnemers aan groepsdiscussies.
