De afgelopen tijd is er toenemende aandacht voor het afbouwen van psychofarmaca. Naast informatie van de Stichting Afbouwmedicatie, was er voor patiënten nog weinig informatie over het verantwoord minderen van psychofarmaca. De informatie die beschikbaar is op websites van patiëntverenigingen geeft vaak enkele tips en handvatten, maar biedt geen uitgebreide achtergrondinformatie. Remke van Staveren schreef een praktisch handboek over het afbouwen van psychofarmaca en voorziet hierin in de behoefte van patiënten (1,2).
Het credo van Remke van Staveren is ‘psychofarmaca zo min mogelijk en zo kort mogelijk slikken, maar wél zo veel en zo lang als nodig is’. In haar inleiding legt ze uit dat ze het afbouwen zonder professionele hulp nadrukkelijk ontraadt omdat het gevaarlijk kan zijn. Ze adviseert een ‘bekwame arts of verpleegkundig specialist te zoeken om zo samen te beslissen wat het beste is’. Het is fijn dat ze haar boek op deze manier begint, want voorzichtigheid bij het afbouwen van psychofarmaca is uiteraard belangrijk.
Het boek is prettig opgebouwd in verschillende delen en begint met ‘voor je van start gaat’. Hierin geeft ze uitleg over psychofarmaca en gaat ze in op enkele feiten en fabels. Vervolgens geeft ze uitleg over ‘op eigen kracht’. Ze geeft hierin allerlei niet medicamenteuze adviezen om om te gaan met psychische klachten, zoals leefstijladviezen, leren ontspannen en het aanhouden van een vaste dagstructuur. Tevens gaat ze in op het kennen van je eigen kwetsbaarheid en het belang van een zelfzorgplan en crisisplan. De term ‘op eigen kracht’ is misschien ietwat ongelukkig gekozen gezien het impliceert dat mensen die psychofarmaca gebruiken het niet ‘op eigen kracht’ zouden doen. In het hoofdstuk ‘een goede voorbereiding’ licht ze alle stappen toe die volgens haar belangrijk zijn alvorens te gaan minderen met psychofarmaca. Daarna legt ze uit hoe je kunt afbouwen. In het boek zijn ook handige extra’s als een signaleringsplan, een zelfmonitoringslijst en links naar websites opgenomen. En ‘gouden regels bij afbouwen van psychofarmaca voor voorschrijvers’ waarin ze zich richt aan artsen en verpleegkundig specialisten van patiënten die willen gaan afbouwen. Het was nog fijner geweest als er bij de extra’s in het boek een stapsgewijs overzicht was geweest voor patiënten.
‘Minder slikken – véél minder’ is een prettig boek voor mensen die willen gaan minderen met psychofarmaca of daar meer over willen weten. Remke van Staveren geeft voldoende achtergrondinformatie, beschrijft alle elementen van het afbouwen nauwkeurig en geeft hiermee houvast in de voorbereiding en tijdens het minderen. In het hele boek geeft ze voorbeelden uit haar eigen klinische praktijk, wat een mooie aanvulling is op de informatie. Ze baseert haar adviezen op wat er bekend is vanuit richtlijnen en enkele studies, en geeft hierin duidelijk aan dat er nog veel onbekend is en dat minderen met psychofarmaca een individueel proces is.
Het boek is een fijne gids voor patiënten die zich willen verdiepen in en/of willen gaan minderen met psychofarmaca en geeft patiënten meer regie waardoor zij goed het gesprek met hun arts kunnen aangaan en met meer vertrouwen het afbouwproces in kunnen gaan. Het boek is geen semi-wetenschappelijk boek, maar echt bedoeld als zelfhulpboek voor patiënten, desondanks denk ik dat het ook voor voorschrijvers een prettig overzicht geeft en is het fijn om als voorschrijver patiënten naar dit boek te kunnen verwijzen. Dat zou ik in ieder geval doen!
Referenties:
(1) Minder slikken, veel minder.
Remke van Staveren
Uitgeverij Boom
ISBN: 9789024450718
216 pag.
(2) L.E.M. Koomen, J.N. de Boer, M.J.M. van den Eijnden, N.M.A.M. Vos de Wael, N. Berg, I. Wilting, W. Cahn – Deprescriptie van psychofarmaca; praktijk en behoeften van patiënten en naasten –Tijdschr Psychiatr. 2022;64(7):424-430
