De GGZ vernieuwt meer dan we denken! DJP-redacteur en impact leader Tim van de Grift selecteerde zes projecten die zijn gefinancierd vanuit het ZonMw onderzoeksprogramma GGZ. Hij spreekt de mensen achter het project én beleidsmakers op deze thema’s. De projecten maken stuk voor stuk het verschil binnen belangrijke maatschappelijke en psychiatrische thema’s. Hier volgt deel 4 van de serie.
Wachttijden voor de GGZ zijn al jaren te lang. Wachten gaat vaak gepaard met een toename van klachten, het gevoel niet gezien te worden en onduidelijkheid over wie het aanspreekpunt is voor de patiënt. Een projectteam van Lentis ontwikkelde eHealth ondersteuning tijdens deze periode, gecombineerd met contactmomenten met een Wacht @ctief medewerker. Het resultaat: meer aandacht voor wat al wél kan in de wachttijd, en meer aandacht voor de naasten van de wachtende.
Het werken aan een succesvolle oplossing voor wachtlijsondersteuning vraagt om een brede benadering. Dat inzicht was al snel duidelijk voor het projectteam van Lentis, waaronder Christien Slofstra, psycholoog en senior onderzoeker. Ze gebruikten in hun project actieonderzoek, een onderzoeksvorm waarbij onderzoekers samenwerken met hun doelgroepen en in iteratieve cycli steeds inzichten opdoen, materiaal ontwikkelen en dit evalueren. Het team verzamelde verschillende soorten gegevens, zoals informatie uit vragenlijsten, interviews en gebruikersgegevens, om zo een compleet beeld te krijgen. Actieonderzoek stelt onderzoekers en ontwikkelaars in de GGZ in staat om op een gestructureerde manier praktische kennis te verzamelen. Ook leidt deze manier van onderzoek vaak tot empowerment van perspectieven die ondervertegenwoordigd zijn in onderzoek, met name dat van patiënten.
Door hun methode konden de onderzoekers inzichten meenemen van allerlei perspectieven, zoals wachtenden, naasten, behandelaren, eHealth-experts en verwijzers. Een belangrijk inzicht was dat zo veel mogelijk gebruikgemaakt moest worden van wat al beschikbaar is. Voor Slofstra was het waardevol om inzichten op te doen over onderwerpen waar nog minder over bekend was bij het team, namelijk de lastige positie waarin bijvoorbeeld de naasten van de wachtende zitten.
Positieve gezondheid
Het team ontwikkelde, met ondersteuning van ZonMw, Wacht @ctief, een eHealth programma dat transdiagnostisch gebruikt kan worden tijdens het wachten. De modules zijn ontwikkeld om zelfmanagement te ondersteunen vanuit het model van positieve gezondheid. ‘Het denken vanuit positieve gezondheid is steeds bekender en geeft vanaf het begin een gezamenlijke taal om mee te werken’, aldus Slofstra. Aan de hand van de zes dimensies van positieve gezondheid (bijv. lichaamsfuncties, zingeving, meedoen) krijgen wachtenden psychoeducatie en worden ze aangemoedigd alvast met verschillende thema’s aan de slag te gaan, zowel binnen als buiten Wacht @ctief.
Begeleid of onbegeleid ondersteunen?
In eerste instantie bestond Wacht @ctief alleen uit de eHealthmodules. Door hun iteratieve methode kwamen de onderzoekers er achter dat het zelfstandig doorlopen van Wacht @ctief als onpersoonlijk werd ervaren en dat het gevoel er alleen voor te staan bij sommige wachtenden zelfs toenam. In de doorontwikkeling voegden Slofstra en het projectteam er daarom een tweede stap aan toe: de persoonlijke en aanmoedigende (chat)berichten die Wacht @ctief medewerkers de wachtende sturen na afronding van de modules. Ook worden wachtenden door hen geïnformeerd over initiatieven buiten de GGZ waar zij alvast terecht kunnen, zoals de herstelacademie.
Inmiddels hebben meer dan duizend wachtenden het programma doorlopen, veelal met een positieve evaluatie. Een formele gecontroleerde studie van de effectiviteit van Wacht @ctief is nog niet gepubliceerd, maar de onderzoekers zien positieve invloed op het verzachten van het wachten, hoop en gezinsfunctioneren.
Gezien de grote groep wachtenden en het feit dat Wacht @ctief ingezet kan worden ongeacht de reden van verwijzing, kan het project veel impact hebben. Voor succesvolle implementatie liggen er nog wel enkele uitdagingen, zoals het verwerken van de Wacht @ctief uitkomsten in de GGZ-intake, en de bekostiging van het initiatief. Ook zijn de onderzoekers van plan de modules verder door te ontwikkelen en te evalueren. Vanzelfsprekend ligt de échte oplossing van het wachtlijstprobleem in het verbeteren van de toegang tot zorg.
Geïnteresseerd in het implementeren van Wacht @ctief in uw organisatie? De eHealth modules werken op het platform van Minddistrict en de ontwikkelaars hebben blauwdrukken geschreven voor de implementatie van Wacht @ctief. Hiervoor kan contact opgenomen worden met het projectteam van Lentis.
| Visie vanuit zorgverzekeraar Menzis |
| Vanuit het perspectief van de zorgverzekeraar beoordelen wij Wacht @ctief als een relevant initiatief dat inspeelt op een urgent probleem: de lange wachttijden in de ggz en de negatieve gevolgen daarvan voor onze verzekerden. Het project sluit goed aan bij onze ingezette lijn om, waar behandeling nog niet direct kan starten, de wachttijd actief te benutten. Positief valt op dat Wacht @ctief niet alleen gericht is op contactbehoud, maar ook op actieve ondersteuning en het vergroten van zelfregie tijdens de wachttijd.
Wij zijn daarbij benieuwd naar de kwantitatieve effecten, zoals impact op behandelduur, zorgzwaarte bij instroom, uitval en eventuele reductie van vervolgzorg. Deze inzichten zijn voor ons belangrijk om de toegevoegde waarde structureel te kunnen beoordelen. Daarnaast zijn wij benieuwd hoe Wacht @ctief zich verhoudt en gaat verhouden tot andere bestaande of opkomende wachtlijstinitiatieven. Daarbij denken wij onder meer aan: • Andere vormen van digitale of groepsgewijze wachtverzachting binnen de ggz. • Overbruggingsaanbod zoals (voorzorg)groepen, herstelgroepen of laagdrempelige interventies. • Aansluiting op of samenwerking met mogelijkheden in het sociaal domein, zoals welzijnsorganisaties, zelfhulpgroepen of gemeentelijk aanbod. |
| Paul Dijkema, regiomanager Noord bij Menzis |
