Waarom dit onderzoek?
Er is nog bijna niets bekend over de behandeling van psychiatrische stoornissen zoals disruptieve gedragsstoornissen bij de jeugd in Sub-Sahara Afrika, daarom is het essentieel dat er onderzoek gedaan wordt om hier meer inzicht in te verkrijgen. Dit artikel onderzoekt de effectiviteit van de Oegandese behandelstrategie ‘Amaka Amasanyufu’, wat ‘blije families’ betekent, voor de disruptieve gedragsstoornis (ODD – opstandig gedrag en CD – norm-overschrijdend gedrag). Deze interventie is een cultureel aangepaste versie van een interventie die evidence based is voor hoge-inkomenslanden, het Parent Management Training-Oregon Model (PMTO). Het doel van de interventie is ouders en verzorgers te voorzien van effectieve opvoedingsstrategieën, probleemoplossende vaardigheden en communicatietechnieken, zodat ze beter in staat zijn om het gedrag van hun kind te begrenzen. Er wordt gebruik gemaakt van een groepssetting, waardoor ouders hun ervaringen kunnen delen, van elkaar kunnen leren, en elkaar sociale steun kunnen bieden. De interventie duurt in totaal 16 weken, met wekelijkse sessies van 60 tot 90 minuten, en de mogelijkheid tot boostersessies achteraf.
Onderzoeksvraag
Wat is de impact van de Amaka Amasanyufu-interventie op kinderen met disruptieve gedragsstoornissen en hun verzorgers? Er werd ook uitgezocht of het uitmaakte of de interventie werd gegeven door ouders (parent peers) of door community healthcare workers.
Hoe werd dit onderzocht
Er werden in totaal 30 scholen geïncludeerd voor deelname aan het onderzoek1. Deze scholen werden vervolgens gerandomiseerd in drie groepen: een groep scholen waar de interventie werd gegeven door parent peers, een groep waar de interventie werd gegeven door community healthcare workers en een controlegroep. Uit deze scholen werden in totaal 636 kinderen van 8 – 13 jaar met een gedragsstoornis geselecteerd, vastgesteld door een positieve score op tenminste een van de drie door de verzorgers ingevulde screeningsvragenlijsten. Resultaten werden geëvalueerd na 8 en 16 weken.
Belangrijkste resultaten
De studie liet zien dat de interventie een significant positief effect had op kinderen met een disruptieve gedragsstoornis in Oeganda, voor zowel de groep begeleid door parent peers als community health workers. Er werden bij de kinderen significante verbeteringen waargenomen van de algehele geestelijke gezondheid, evenals op specifieke gebieden zoals emotioneel en sociaal functioneren, gemeten middels zelfinvulvragenlijsten. Bovendien meldden de ouders van de kinderen die deelnamen aan de interventie op de vragenlijsten die zij invulden significante verbeteringen in hun eigen geestelijke gezondheid en in de relatie met hun kinderen.
Hoe zal dit onderzoek ons vak veranderen?
De studie suggereert dat interventies zoals “Amaka Amasanyufu” effectief kunnen zijn bij het verbeteren van de geestelijke gezondheid van kinderen met disruptieve gedragsstoornissen en hun families in Oeganda. Het onderstreept dat niet alleen het kind moet worden behandeld, maar dat de familie moet worden betrokken. Het onderzoek richtte zich op een belangrijk probleem in Sub-Sahara Afrika: er is een gebrek aan wetenschappelijke kennis en en er is te weinig capaciteit om interventies in te zetten, met name in gebieden waar middelen schaars zijn. Er is bovendien weinig algemene kennis over psychische aandoeningen waardoor symptomen van een gedragsstoornis vaak gezien worden als vervelend gedrag van het kind wat gecorrigeerd moet worden middels straffen. Dit leidt tot stigma, en vaak verergering van het gedrag, en kan het moeilijk maken voor ouders om de juiste zorg te vinden. Deze interventie toont aan dat met relatief weinig capaciteit de bewustwording kan worden vergroot en een psychische stoornis kan worden behandeld.
Het artikel heeft echter wel enkele beperkingen. De disruptieve gedragsstoornis werd vastgesteld middels door ouders ingevulde vragenlijsten, wat de betrouwbaarheid van deze diagnose sterk vermindert. Er werd in het artikel niet uitgelegd hoe ‘parent peers’ werden geselecteerd en getraind en ook van community health workers werd geen definitie gegeven. Een ander artikel2 over deze interventie beschrijft community healthcare workers als vertrouwde lokale leiders die verbonden waren met eerstelijnsklinieken in de lokale gemeenschap, die getraind waren in het evalueren van gezondheid en ervaring hadden met outreach-activiteiten op scholen en bij mensen thuis. Dit artikel beschrijft verder bijna dezelfde resultaten als het artikel wat we hier bespreken.
Concluderend draagt dit onderzoek bij aan het vergroten van de kennis en capaciteit op het gebied van geestelijke gezondheid in Sub-Sahara Afrika, en het biedt een praktische en effectieve oplossing voor een ernstig probleem. Ook voor de Nederlandse kind- en jeugdpsychiatrie kan dit artikel waardevol zijn omdat we ook in Nederland te maken hebben met een tekort aan behandelaren en dit artikel laat zien dat interventies ook kunnen worden gegeven door community health workers en door ouders/peers zelf.
Literatuur
1 Rachel Brathwaite,Ozge Sensoy Bahar,Massy Mutumba,William Byansi,Phionah Namatovu,Flavia Namuwonge,Torsten B. Neilands,Mary M. McKay,Kimberly Eaton Hoagwood,Fred M. Ssewamala (2023) Short-Term Impact of “Amaka Amasanyufu” Multiple Family Group Intervention on Mental Health Functioning of Children With Disruptive Behavior Disorders in Uganda. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, Available online 8 March 2023.
2 Brathwaite, R., Ssewamala, F.M., Sensoy Bahar, O., McKay, M.M., Neilands, T.B., Namatovu, P., Kiyingi, J., Zmachinski, L., Nabayinda, J., Huang, K.-Y., Kivumbi, A., Bhana, A., Mwebembezi, A., Petersen, I., Hoagwood, K. (2022), The longitudinal impact of an evidence-based multiple family group intervention (Amaka Amasanyufu) on oppositional defiant disorder and impaired functioning among children in Uganda: analysis of a cluster randomized trial from the SMART Africa-Uganda scale-up study (2016–2022). J Child Psychol Psychiatr, 63: 1252-1260.
