Artsen hebben bovengemiddeld vaak last van psychische klachten – het bespreken en behandelen daarvan blijft lastig. Ook suïcide lijkt vaker voor te komen onder artsen. Eerdere onderzoeken lieten echter wisselende resultaten zien: sommige tonen bijvoorbeeld een algeheel verhoogd risico voor artsen [1], terwijl recentere onderzoeken alleen een verhoogd risico voor vrouwelijke artsen vinden [2]. Deze resultaten bevatten veel heterogeniteit en baseerden zich op data van voor 2018. Om die redenen onderzochten Makhija en collega’s opnieuw het vóórkomen van suïcide onder artsen. Zij vergeleken het aantal suïcides onder artsen met de gehele populatie, met specifieke aandacht voor man-vrouw verschillen.
Hoe werd dit onderzocht
De auteurs verrichten een retrospectieve cohortstudie met data uit het Amerikaanse National Violent Death Reporting System. Zij includeerden artsen en niet-artsen ouder dan 25 jaar die tussen januari 2017 en januari 2021 overleden door suïcide. Ook verzamelden ze data over problemen voorafgaand aan overlijden, de suïcidemethode en toxicologierapporten. Zij gebruikten overheidsdatabases om de hoeveelheid artsen en bewoners in deze leeftijdsgroep per staat te schatten om vervolgens hiermee sekse-specifieke risico’s te berekenen aan de hand van incidence risk ratio’s (IRR’s), standard mortality rates (SMR’s, gecorrigeerd voor leeftijd) en adjusted odds ratios (aOR’s). Er werd gecorrigeerd voor leeftijd, sekse (gerapporteerd, niet geleefde gender), etniciteit en gehuwde staat.
Belangrijkste resultaten
De auteurs vonden 448 suïcides onder artsen (79% man), en 97.467 onder niet-artsen (ook 79% man). De gemiddelde leeftijd bij artsen was hoger dan bij niet-artsen (gemiddeld 60 versus 51 jaar). In het grootste deel van de gevallen was informatie beschikbaar over voorafgaande problemen, de suïcidemethode en toxicologie.
Vrouwelijke artsen hadden een verhoogd suïciderisico vergeleken met de algemene vrouwelijke bevolking (IRR 1,53; 95% CI 1,23-1,87). Voor mannelijke artsen was het omgekeerd: zij hadden een lager suïciderisico (IRR 0,84; 95% CI 0,75-0,93). Ook het mortaliteitsrisico (SMR) door suïcide was hoger bij vrouwelijke artsen (1,5%; 95% CI, 1,26-1,88), en juist lager bij mannelijke artsen (0,85; 95% CI, 0,77-0,95).
Artsen hadden voorafgaand aan hun overlijden significant vaker psychische klachten (aOR 1.66; 95% CI 1.39-1.97), juridische problemen (aOR, 1.40; 95% CI 1.06-1.84) of werkgerelateerde problemen (aOR, 2.66; 95% CI 2.11-3.35). Artsen laten vaker een afscheidsbrief achter, en verder maakten artsen als methode vaker gebruik van intoxicatie (aOR, 1.85; 95% CI, 1.50-2.30) en scherpe voorwerpen (aOR 4.58; 95% CI 3.47-6.06), en minder vaak van een vuurwapen. In de beschikbare toxicologie rapporten werden bij artsen bovendien vaker opiaten, cardiovasculaire middelen, antidiabetica, en geneesmiddelen die niet bestemd zijn voor thuisgebruik aangetroffen als oorzaak voor overlijden. Deze data werden niet genderspecifiek geanalyseerd.
Gevolgen voor de klinische praktijk
Dit onderzoek laat zien dat het niet simpelweg zo is dat artsen zich vaker suïcideren, wat soms wordt aangenomen. De cijfers zijn genuanceerder. Suïciderisico bij vrouwelijke artsen is groter vergeleken met vrouwelijke niet-artsen, terwijl bij mannelijke artsen juist het omgekeerde het geval is. In de algemene populatie is de kans op overlijden door suïcide hoger bij mannen dan bij vrouwen. Dat komt overeen met de resultaten van de recentste meta-analyse en systematische review over dit onderwerp, waarin het relatieve risico voor mannelijke artsen niet verhoogd was maar wel voor vrouwelijke [2]. De nu besproken studie is niet in deze meta-analyse meegenomen, anders zouden de berekende verschillen mogelijk nog groter zijn.
Kunnen we dit verklaren? Helaas zijn alleen de data van het suïciderisico genderspecifiek geanalyseerd, en is dat bij de andere data, zoals bijvoorbeeld de gebruikte suïcidemethode, niet gedaan. Als we speculeren over het verhoogde risico bij vrouwelijke artsen kunnen we denken aan: sociaaleconomische problemen (waaronder bijvoorbeeld ook risico op seksueel overschrijdend gedrag op de werkvloer), stigma rondom mentale gezondheid en de beschikbaarheid van dodelijke middelen. Dat laatste is mogelijk relevant, aangezien vrouwen in de algemene populatie vaker een suïcidepoging doen dan mannen, maar daar minder vaak aan overlijden – een verschil dat zou kunnen veranderen door de grotere beschikbaarheid van dodelijke middelen onder artsen. Over de beschermende factoren voor mannen (of vrouwen) zegt dit onderzoek weinig.
Tenslotte is het opvallend dat artsen gemiddeld een stuk ouder zijn bij een suïcide, dan niet-artsen. Mogelijk breekt secundaire traumatisering artsen op, waarin stress en gevoelens van uitzichtloosheid zich opstapelen in de loop van de carrière [3]. Ook ‘morele verwonding’ is geassocieerd met suïcidaliteit bij onder andere gezondheidswerkers [4]. Het blijft natuurlijk speculeren.
Enkele kanttekeningen moeten wel gemaakt worden: dit artikel gaat over de Amerikaanse populatie, Nederlandse cijfers zijn naar wij weten niet bekend. Verder werd niet gecontroleerd voor sociaaleconomische status, en werd de controlepopulatie hier ook niet op gematcht. Verder wordt sekse beschreven en niet beleefde genderidentiteit. Als laatste mist een specificatie van het artsspecialisme en weten we dus niet welk medisch beroep het meeste risico loopt.
Hoewel het onderwerp grimmig is, is het belangrijk om suïcidepreventie onder artsen, en dus in het bijzonder vrouwelijke artsen, te blijven agenderen. Een recente meta-analyse naar suïcidepreventie laat zien dat de kennis over arts-specifieke maatregelen nog zeer beperkt is [5]. Er valt dus nog veel terrein te winnen op dit gebied. Preventie voor artsen zou zich kunnen richten op het reguleren van toegang tot dodelijke middelen, en ondersteuning bij psychische klachten, werkgerelateerde problemen en juridische problemen. Om het artsenwezen een gezond en veilig beroep te houden moeten we aandacht blijven hebben voor de mentale gezondheid van onszelf en onze collega’s.
Besproken artikel
Makhija, H., Davidson, J. E., Lee, K. C., Barnes, A., Choflet, A., & Zisook, S. (2025). National incidence of physician suicide and associated features. JAMA Psychiatry, 82(5), 451–458. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2024.4816
Referenties
1. Schernhammer ES, Colditz GA. Suicide rates among physicians: a quantitative and gender assessment (meta-analysis). Am J Psychiatry. 2004 Dec;161(12):2295-302. doi: https://doi.org/10.1176/appi.ajp.161.12.2295. PMID: 15569903.
2. Zimmermann, C., Strohmaier, S., Herkner, H., Niederkrotenthaler, T., & Schernhammer, E. (2024). Suicide rates among physicians compared with the general population in studies from 20 countries: gender stratified systematic review and meta-analysis. BMJ (Clinical research ed.), 386, e078964. https://doi.org/10.1136/bmj-2023-078964
3. Zacharias BS, Upendra S. Healing the healers: A systematic review on the burden of secondary traumatic stress among healthcare providers. J Educ Health Promot. 2024 Dec 28;13:466. doi: https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_218_24. PMID: 39850287;
4. Griffin, B.J., Maguen, S., McCue, M.L. et al. Moral injury is independently associated with suicidal ideation and suicide attempt in high-stress, service-oriented occupations. npj Mental Health Res 4, 32 (2025). https://doi.org/10.1038/s44184-025-00151-9
5. Petrie, K., Gregory, M., Collins, D. A. J., et al. (2025). A systematic review and meta‑analysis of interventions to reduce or prevent symptoms of common mental disorders and suicidality in physicians. Nature Mental Health, 3( 4 ), 838–851. https://doi.org/10.1038/s44220-025-00450-2
